vrijdag 21 juni 2013

gedachten experiment

 
Stel, je bent de regering van een land dat geen belastingen heft. Niet op lonen, niet op goederen of diensten, gewoon: geen taks whatsoever.
 
Hoe betaalt die regering dan zichzelf, en hoe worden de ambtenaren betaald?
 
De regering heeft dat uitgedokterd:  elk jaar zal het de lonen van regeringsleden en ambtenaren plus alle subsidies en kapitaal uitgaven simpelweg met de centrale bank bijdrukken.  
 
Men moet er dus vanuit gaan dat de totale hoeveelheid geld in omloop, elk jaar met pakweg 30-40% toeneemt.  De inflatie zal dus ook zoiets bedragen, mogelijk iets minder als de onderliggende economie ook meer assets produceert, mogelijk iets meer als de economie slabakt.
 
 
Wat zijn de directe gevolgen? 
-De munt zal jaar na jaar devalueren als  de rest van de wereld niet hetzelfde doet.
- Intrestvoeten zullen nominaal torenhoog zijn, ook reëel nog 10% of zo.
- Het geld bijdrukken werkt als een enorme regressieve taks, de ongelijkheid zou aanvankelijk enorm toenemen. 
 De rijkste 10% heeft overschotten, en kan z'n spaargeld in buitenlandse munt beleggen, en bv. in binnenlands vastgoed en produktieve assets. 
Hun koopkracht blijft behouden, en neemt zelfs toe.
 
De armste 50% komt nauwelijks rond en de lonen zullen altijd net achterhinken op de steeds duurder wordende kosten.  
Hun koopkracht zal laag blijven, mogelijk afnemen.
 
Bestaat dergelijk land?  Niet dat ik weet, doch enkele derde wereldlanden komen de facto wel in de buurt. De staten hebben grote uitgaven (meestal in zinloze, corrupte projecten) maar nauwelijks tax inkomsten, en ze drukken het verschil bij.  Hun inflatie is dan gemiddeld 15-20% of zo, met uitschieters naar boven. Leningen in lokale munt dan aan ca. 25%.
 
Meestal worden die landen echter ook op alle andere vlakken totaal fout bestuurd, en hebben ze een bevolking die absoluut niet produktief ingezet wordt. 90% van de bevolking heeft niet eens elektriciteit of stromend water.  Dan wordt het moeilijk om waarde te creëren...
 
 
 
 
Kyle Bass is ervan overtuigd, dat de enige oplossing die Japan heeft, ligt in het monetariseren van de staatsschulden (geld bijdrukken om de staatschuld op te kopen en te vernietigen).
Tax heffen doet Japan nauwelijks, en ze zouden nooit genoeg tax kunnen heffen om al hun schulden ooit af te lossen.
 
Dat moet dus resulteren in een veel zwakkere yen, hoge inflatie, en een enorme afname van koopkracht voor die Japanners die al hun assets in Yen hebben.
Iedereen dus, behalve de rijke, slimme investeerders.  Die hebben de dure yen gebruikt om op koopjesjacht te gaan in de rest van de wereld. 
 
Kortom, het IJsland scenario.
 
Heeft hij gelijk? geen idee.
 
Ik geef hem zeker gelijk dat de intelligente japanse spaarder uit een historisch sterke yen moest vluchten.  Zoals ik bij een sterke euro uit de euro vlucht.
 
Ik weet echter niet of de acties van de centrale bank per definitie hoog-inflatoir zullen zijn.  All else equal, dan wel.  Maar is all else equal?
 
Wat als de commerciele banken & jpost &... beslissen/gedwongen worden om met het M1 geld van de centrale bank dat ze krijgen voor die J-Bonds, hun leningen (M2) af te lossen??
 
 Of in banken-speak: hun kapitaalratio's te verhogen, balans versterken  door geen leningen (M2) te verstrekken?  
 
Onder fractional reserve banking, verdwijnt dit geld dan weer meteen in het niets. En blijft de brede geldhoeveelheid (M3) per slot van rekening gelijk.
Wat er bijkwam aan M1 ging er af aan M2.   (M1+delta)  +  (M2 -delta) = M3
 
In tegenstelling tot ons gedachtenland hierboven, is de broad monetary supply (M3) in Japan al enorm, en is die aan het krimpen (deflatie). 
 Dwz., leningen die terugbetaald worden in het commerciele bank systeem, worden al jarenlang niet doorgerold. 
 
 En de hoeveelheid commerciele bank yen in omloop, wordt kennelijk al jaren fors kleiner.
  
 De centrale bank wil hier erg tegensturen, en probeert dat te compenseren door extra M1 in omloop te brengen. 
 
 Bedrijven en Banken willen die leningen van de centrale bank niet, alleen de overheid kan dus die rol opnemen en investeert de centen hopelijk zinvol. 
 
 
In tegenstelling tot een derde wereldland, is Japan mega-productief. 
Mocht de totale geldhoeveel echt snel toenemen en de yen zwaar devalueren, staat er een heel productie apparaat klaar om weer waarde te creëren en goederen en diensten te exporteren. 
 
Zoals de visvangst en de aluminium industrie in IJsland nog steeds waarde creëren, ondanks de zware financiële repressie.  
 
 
Enfin, ik weet het niet. Het zal allemaal wel totaal anders uitdraaien dan we ons kunnen inbeelden.
 
Maar ik zou toch eerder naar de totale geldhoeveelheid in omloop kijken dan enkel op de monetary base M1 en op de staatsschuld te focussen.
 
 
 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen