dinsdag 11 maart 2014

vrij betrouwbaar

 
Ik kan geen fruitsap afdeling in een supermarkt voorbijgaan zonder mango juice uit het schap te nemen.  Bij thuiskomst haalt dergelijke verpakking zelden de frigo, want direct in beslag genomen en leeggedronken door de gezinsleden, groot en klein.  
 
Afgelopen weekend moest ik opnieuw vaststellen dat ik te laat aan tafel was - de verpakking was er dus nog.   Waarop stond dat het om "fair trade" mango's ging.  
 
En dan vind ik het echt jammer dat er geen concurrent op z'n verpakking schrijft "Free trade" mango's, zodat ofwel het sap goedkoper is, ofwel van betere kwaliteit (meestal beide).  
 
Als je weet hoeveel perfekt rijpe en smakelijke mango's er jaarlijks verrotten in de tropen  omdat simpelweg niemand ze komt opkopen ( = no trade ipv fair/free trade),  begrijp je dat het probleem niets met fairness te maken heeft, maar alles met debiel beleid en niet bestaande infrastructuur. 
't is nogal moeilijk om fruit te bewaren en te verwerken als er geen electriciteit is en verder enkel ezelspaadjes, vooral begaanbaar als het niet regent.
 
***********************************************************************************************************************************
 
Dan lees ik 's anderendaags een ombuds-bijdrage in De Standaard over de zin en onzin van fair trade koffie. 
 
Gebaseerd op dit document , over de impact van certificatie op het inkomen van koffie boeren in Oost Afrika. 
 
Ik heb vooral het deel over de Ugandese koffie met grote interesse gelezen, het enige land van de drie waar er vrij handel heerst, doch vooral no-trade (=subsistence farming).   
 
 
Stricto senso  gaat dat onderdeel niet over fair trade.  Het gaat over de UTZ certificatie van robusta boeren, en zoals u al wist, beperkt de fair trade goedheid zich tot de inherent veel rijkere arabica boeren - te zot voor woorden, maar het is zo. 
UTZ certificaties heeft een nobeler doel/neveneffect, namelijk de kwaliteit van de koffie te verbeteren.   Dat zorgt zowiezo al voor heen (veel) hogere prijs en een veel hogere quantiteit aan koffie - echt uniek voor de koffieteelt, dus een hoger inkomen voor de boer - all else equal. 
  Op de wereldmarktprijs komt er dan nog enkele centen per kilo bij, die de handelaar niet hoeft door te storten aan de boeren, maar moet gebruiken voor administratie, opleiding en opvolging van de gecertificeerde boeren.   
Intuitief vond ik dat geen erg nobel doel,  maar als je erover nadenkt, geeft het wel een incentive voor de handelaars om erin te investeren.  Het gaat hier om de  grootste koffiehandelaars wereldwijd, niet janneke en mieke uit de wereldwinkel.  Helaas is de vraag naar UTZ gecertificeerde robusta, eerder bescheiden.
 
Het is dus al enorm opmerkelijk dat het over robusta gaat,  en de gekozen districten liggen m.i. niet voor de hand.  Hoewel het niet vermeld wordt,  Ibanda district  is the land of milk and honey, paradijselijke ligging (op de evenaar, doch ca. 1400-1500m boven de zeespiegel),  genoeg regen, vruchtbaar, veel koeien, enz.  Al twee uitstekende wegen ernaartoe, en de infrastructuur wordt steeds beter.  Het klimaat is er op sommige heuvels zo goed, dat er zelfs arabica groeit. In Ibanda staat ook een washing station voor robusta cherries. Uniek, gezien robusta elders altijd in de vrucht gedroogd wordt. 
 
 
Kamuli daarentegen, ligt oostelijker, een paar honderd meter lager,  langs de Nijl, droger  en staat er niet om bekend goede koffie af te leveren, integendeel, vuiligheid ja. 
De infrastructuur is navenant.
Heel tricky om daar koffie op te kopen. Als je niet heel erg goed weet wat je doet, erg dom. 
 
Dat geldt eigenlijk voor heel de koffiehandel in Uganda. Hypercompetitief, dunne marges, no barriers for entry, en vele blow-ups.  
 
 
Volgende punten vielen mij op:  
 
1) Jammer dat er niemand van de handelaars geciteerd werd, die hadden het verhaal erg kunnen "kruiden", no doubt.  Het had mij bijvoorbeeld mateloos geïnteresseerd of de aangekochte robusta met winst verkocht kon worden of niet.   In mijn leefwereld is dat namelijk de eerste vereiste van een duurzame handel, dat ie winst maakt.  Zonder winst, duurt het sprookje niet lang.  Er is wellicht een goede reden voor die stilte... ;-)
 
 
2) waar ik niet tegen kan, is tegen foute prijzen.   Volgens tabel 2.3  zou de "Dry coffee price" gezakt zijn van 1210ugx/kg in 2009 naar 221ugx/kg.   Dat is je reinste onzin, en daarmee diskwalificeer je jezelf.    Totaal.
Dat is minstens factor 10  ernaast,  en dat zet de straffe opmerking eerder in het rapport dat de prijzen in Uganda zich langzamer aanpassen aan de wereldmarkt prijs dan in Kenya,  in een bijzonder perspektief.
 
Dat zijn  twee grote kritiekpunten, die telkens terugkomen als het over academici gaat: ze vergelijken graag cijferreeksen en trekken daar een hoop conclusies uit, zonder enige reality check. 
 
In het echte leven, en zeker in een commodity handel, kan je jezelf geen factor 10 foutjes veroorloven als het over prijzen en winst of verlies gaat.
 
Trouwens, volgens de tekst, bood Ankole 4700ugx/kg (of 1,5$/kg) plus een reeks benefits ter waarde van 200ugx.    Dus meer dan factor 20 verschil met de tabel 2.3
  
3)   De hààt dampt uit het document t.o.v. van "middle men".   De oorzaak van alle kwaad. 
 Ongelooflijk hypocriet, gezien de organisatie zelf als middle man optreedt (rechtsstreeks en via Ankole processors en Ibero) , en op een internationaal level nog hypocrieter:  
 Hier geeft een groep mensen uit een land waar nog hooguit 30% vd bevolking in industrie of landbouw werkt, en dus 70%  in de dienstensector (=uiteindelijk middle men), minachtende kritiek op een klein aantal boeren die ook wat aan de handel willen verdienen ....in een land waar iedereen nog keuterboer is.  
Want dat zijn middle men in de koffiehandel in Uganda:  (ex-)boeren die bij hun buren koffie opkopen en naar de exporteurs brengen.    
 
Een fundamenteel onbegrip over hoe welvaart gecreëerd wordt in een samenleving (wat maakt het voor het GDP uit of de winst uitsluitend bij de boeren ligt of verdeeld wordt tussen boer en handelaar?). 
 
Newsflash voor Wageningen: Nederland is rijk door HANDEL te drijven. Niet door met z'n allen te boeren. Waarom Uganda deze welvaart ontzeggen?
 
 
En tegelijk stelt men vast: "The benefits from coffee production have been far from optimal,

however, among other reasons due to .... the lack of reliable buyers." 

Oorzaak van alle kwaad, en dan moeten vaststellen...dat er niet genoeg van zijn.     Ne mens komt  wa tegen.  
 
En even later verwart men oorzaak met gevolg:

"Interestingly, one of the side-effects of the increased coffee production in the area is that

several new coffee factories have been established in recent years."

hihi.
 
 
En volgens punt 2.2.7. zijn middle men inderdaad de grootste eikels, want:
 
1) ze betalen meteen, cash.  Da's tot acht dagen sneller dan Ankole.
2) ze komen de koffie thuis ophalen (gratis).
3) ze kopen alles, ook de  "low quality coffee", maar voor een lagere prijs. Schandalig.  
 
 
 
 
Ankole processors daarentegen, is "reliable".  Ze beloofden een premium prijs voor de gecertificeerde koffie, en wat kregen de boeren?

"When Ankole started training farmers in good farming practices, farmers were promised that certification would result in higher prices.While

this was initially an incentive to farmers to adopt good farming practices, the premium price unfortunately has never been realized."

 

En nog eentje om het af te leren, je krijgt een idee over de duurzaamheid van het project als je volgende conclusie leest:

"Ankole Coffee Processors Ltd is a business venture and therefore looks at farmers as suppliers of coffee and concentrates on out-competing other coffee buyers.Maintaining the interest of

the farmers’ organisations was very challenging after the period in which they received support from Solidaridad had ended."

 

Het andere project, Kamuli,  is nog dramatischer.   Hoewel men het niet zegt, was de zaak zwaar verlieslatend en hulpeloos. Wat wil je?  Je stuurt naieve NGO medewerkers met zakken vol geld naar boeren die gewend zijn met uitermate tricky handelaars te werken, en die dan een prijs bieden die 3 x meer is dan de 'undisturbed' marktprijs.  Geen idee hoeveel lucht, water, stenen en andere vuiligheid die opgekocht hebben ipv koffie, maar mijn educated guess: heel veel, en recht evenredig met de cash verliezen. 

Ibero verliet het schip meteen nadat de subsidies stopten, en Kulika is natuurlijk geen "reliable" buyer, want de facto bankroet. Raar hé?

Dus eerder no-trade dan fair trade.

Had ik al gezegd dat lack of trade een groot probleem is in de derde wereld?  

 

4) Geen woord over fraude.   Ik kan geen rapport over koffie handel in Uganda ernstig nemen waar geen aandacht is voor de alom tegenwoordige fraude.   Misschien leven die academici in een andere wereld als ik.

Of misschien is het wel taboe.

****************************************************************************************************************************************************

Mijn vooroordeel/conclusie:  wie in een hypercompetitieve markt probeert met subsidies "fair trade" te bekomen,  zal snel bankroet gaan.  But thanks for the money.

 

 

 

 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen